Onderhoud, echtheid en natuurlijke variatie
Drie vragen die ik bijna elke marktdag krijg: mag hij in water, hoe weet ik of hij echt is, en waarom ziet hij er anders uit dan op de foto. Hieronder staan de antwoorden.
Schoonmaken en onderhoud
Afstoffen is meestal genoeg. Een droge, zachte doek of een zachte kwast. Bij ruwe stukken en clusters komt het stof tussen de punten; een schone, droge make-upkwast of een zachte tandenborstel werkt daar het beste.
Water: niet bij alle stenen. Dit is het belangrijkste punt van deze pagina.
Niet in water:
- Seleniet – dit is gips, en gips lost op in water. Een seleniet blok dat je afspoelt, wordt dof en ruw en raakt op langere termijn beschadigd. Alleen droog afstoffen.
- Howliet en andere zachte, poreuze stenen – nemen water op en kunnen daardoor verkleuren of barsten.
- Blauwe calciet – calciet is zacht en reageert op zuur. Laat water en schoonmaakmiddel weg.
- Lapis lazuli – bestaat uit meerdere mineralen en heeft vaak een afwerking; langdurig water is niet goed. Kort afnemen met een licht vochtige doek kan, daarna direct drogen.
Mogen kort water zien: bergkristal, amethist, agaat, rozenkwarts, jaspis en onyx. Lauw water, geen zeep, geen schoonmaakmiddel, daarna direct afdrogen. Nooit heet water en nooit van koud naar heet: door een groot temperatuurverschil kan een steen barsten.
Zonlicht. Zet gekleurde stenen niet in de volle zon op een vensterbank. Amethist, rozenkwarts en lavendelkwarts verbleken bij langdurige blootstelling aan direct zonlicht, en dat is onomkeerbaar. Fel indirect licht is prima en juist mooi bij doorschijnende stenen.
Vallen en stoten. Bewerkte vormen zoals harten, eieren en schijven zijn het kwetsbaarst aan de randen. Agaat schijven zijn dun: leg ze plat of zet ze in een houder. Face rollers niet in de vriezer leggen, eventueel kort in de koelkast als je ze koel wil.
Water: niet bij alles
Gepolijste kwarts kan onder de kraan, maar seleniet en andere zachte stenen niet, en twijfel je over een steen, maak hem dan af met een droge, zachte doek.
Hoe herken je echt van nep
In deze branche wordt veel gekleurd, gelijmd en nagemaakt. Waar je op kunt letten:
- Luchtbelletjes in de steen. Belletjes horen bij glas, niet bij kristal. Zie je ronde belletjes, dan kijk je naar glas of naar kunststof.
- Te perfect, te gelijkmatig. Natuurlijke stenen hebben onregelmatigheden: insluitsels, kleurverloop, een wolkje, een klein scheurtje. Een egaal dieppaarse bol zonder enige variatie is verdacht.
- Te felle kleur. Feloranje, neonblauwe of felroze agaat is bijna altijd gekleurd. Gekleurde agaat is niet per definitie slecht, maar het hoort erbij vermeld te worden.
- Temperatuur. Echte steen voelt koel aan en blijft nog even koel als je hem vasthoudt. Kunststof is meteen lichaamswarm.
- Gewicht. Steen is zwaarder dan het eruitziet. Voelt iets te licht, dan is het dat meestal ook.
- Hardheid. Kwarts (bergkristal, amethist, agaat) is hard en krast niet zomaar. Seleniet is juist heel zacht en krast met een nagel; bij seleniet is zachtheid dus geen teken van nep, maar hoort het bij de steen.
- De naam. Namen als “geluksjade”, “Afrikaanse smaragd” of “goud-obsidiaan” verhullen vaak een andere, goedkopere steen. Vraag om de mineraalnaam.
Bij mij mag je altijd vragen wat een steen precies is. Weet ik iets niet zeker, dan zeg ik dat.
Sporen van gebruik horen erbij
Een steen die je vaak vastpakt, wordt met de jaren gladder en warmer van kleur. Dat is geen schade. Dat is het verschil tussen een object in een vitrine en een steen die meegaat.
Wat natuurlijke variatie betekent
Natuurlijke variatie betekent dat geen twee stenen gelijk zijn, ook niet binnen dezelfde soort en dezelfde prijs. Dat is geen gebrek. Dat is precies waarvoor je bij een natuurproduct betaalt.
In de shop zie je de foto van het exemplaar dat je krijgt. Toch kan de steen in je hand anders overkomen dan op je scherm:
- Kleur hangt af van licht. Amethist ziet er bij daglicht koeler uit dan bij lamplicht, en elk beeldscherm geeft paars op zijn eigen manier weer.
- Maat wordt vaak onderschat. Kijk naar de opgegeven afmetingen en leg die naast een voorwerp op je tafel; een foto geeft geen gevoel voor schaal.
- Oneffenheden – een matte plek op een ruw stuk, een natuurlijke breuklijn, een ongelijke rand bij een schijf. Beschadigingen die niet natuurlijk zijn, vermeld ik in de productbeschrijving.
Klopt er iets niet met wat je hebt ontvangen, laat het me weten. Dan lossen we het op.
Weten wat je in huis haalt
Bij elke steen in de shop staat wat het mineraal is en hoe je hem bijhoudt.